2021 - 2022 Yılı Eğitim - Öğretim Yılı 07 Nisan 2022
Eğitimdili
Anasayfa » Sosyal Bilgiler » Türk İslam Bilginleri Kimlerdir? 7. Sınıf Sosyal Bilgiler

Türk İslam Bilginleri Kimlerdir? 7. Sınıf Sosyal Bilgiler

Türk İslam Bilginleri Kimlerdir? 7. Sınıf Sosyal Bilgiler

Türk İslam bilginleri eserleri ve fikirleriyle birçok katkıda bulunmuşlardır. İslam devletlerinde yaşayan bilim insanları o dönemin hükümdarları tarafından desteklenmiştir. Devlet adamları İslam bilginlerinin çalışabilmesi için saraylarına özel kütüphaneler yaptırmışlardır. Bilim insanlarının fazlalığı o dönem yöneticiler için gurur kaynağı olmuştur. Bazı devlet adamları kazandıkları savaşta cizye almak yerine kitap almıştır.

Türk İslam bilginleri uzun yıllar önce batılı bilim insanlarının icat etmiş olduğu bazı buluşları daha önce icat etmişlerdir. İslamiyetin kabulüyle birlikte yetişen Türk İslam bilginlerinin dünya tarihine ve Türk bilim tarihine olan katkıları epey fazladır. 7.Sınıf Sosyal Bilgiler Bilim, teknoloji ve toplum ünitesi içerisinde yer alan bu konuyu öğrenelim.

Türk İslam Bilginleri

Türk İslam bilginleri dönemlerinin en önde gelen bilim insanlarıydı. Matematik, geometri, astronomi ve felsefe gibi alanlara katkılarda bulunmuşlar ve günlük hayatımızda kullandığımız alet ve cihazların da öncüleri olmuşlardır.

Harezmi (780 – 850)

  • Harezmi matematik, astronomi ve coğrafya bilgindir.
  • Cebir bilimini geliştirmiştir.
  • Matematiğin ayrı bir bilim dalı olarak ortaya çıkmasını sağlamıştır.
  • Harezmi matematik alanında kendini geliştirmiş ve Hint sayı sisteminden faydalanıp ilk defa 0 (sıfır) rakamından bahsetmiştir.
  • İki bilinmeyenli denklere karşı çözüm yolu bulmuş ve bilinmeyenlere ”x” işaretinin kullanılmasını sağladı.
  • Cebir matematiğini konu edindiği eseri 600 yıl boyunca Avrupa’da o alanda temel eser olarak kabul edildi.
  • Astronomi alanında ilk defa bir kitap hazırladı. Bu kitap da Güneş’in, Ay’ın  ve o yıllarda bilinen beş gezegenin hareketleri ile ilgili bilgiler vermiştir.

Ali Kuşçu (1403 – 1474)

  • Kuşçu lakabı babasından gelmektedir. Ali Kuşçu’nun babası ünlü bilim adamı ve devlet adamı olan Uluğ Bey’in kuşçusudur ve lakabı buradan geliyor.
  • Ali Kuşçu, küçük yaşlardan itibaren matematik ve astronomiyle ilgilenmiş ve Uluğ Bey’in rasathanesinde çalışmıştır.
  • İstanbul’a elçilik görevi ile geldi ve burada fatih Sultan Mehmet ile tanıştı.
  • Fatih Sulan Mehmet’in davetiyle İstanbul’a geldi ve bu yolculuğun masrafları Fatih tarafından desteklendi bunun karşılığında kendisine 1000 akçe verilmiştir. Bu durum bize Fatih Sultan Mehmet’in bilim insanlarına verdiği değeri göstermektedir.
  • Ayasofya Medresesi’ne başmüderris olmuştur ve günde kendisine 200 akçe verilmiştir.
  • Fatih Külliyesi’nde güneş saati yapmıştır.
  • İstanbul’un enlem ve boylam derecelerini belirlemiştir.
  Depremlerin Kaydedilmesini Sağlayan Aygıt

Katip Çelebi (1609 – 1657)

  • Katip Çelebi’nin asıl adı Mustafa’dır.
  • Katip Çelebi ve Hacı Halife adı da verilir.
  • Babası sarayın önde gelen kişilerdendi ve bu sayede babasının yanında iyi bir eğitim almıştır.
  • Devlet görevlisi olarak hizmet etmeye başlamıştır.
  • Hayatının büyük çoğunluğunu ilmi çalışmalara ayırmıştır.
  • Katip Çelebiye göre hayatın en büyük savaş kılıç ile değil ilim tahsil ederek cahilliğe karşı yapılan savaştır.
  • Babası öldükten sonra ondan kalan mirasın büyük bölümüyle yeni kitap almış ve bu kitapların çoğunu okumuştur.
  • Evinin kütüphanesi saraydaki kütüphaneden çok büyük olduğu söylenir.
  • Dünya’nın her yerinde bulunan coğrafyacılara mektuplar göndermiş ve onlardan gelen bilgileri toplayıp 3 yılda yazmış olduğu Cihannüma eser Türkçe yazılan ilk coğrafya kitabıdır.

İbni Sina (980 – 1037)

  • İbni Sina tıp bilimcisi ve filozoftur.
  • Küçük yaşlarda tıp ve eczacılık konusunda eğitim almıştır. On altı yaşlarında dönemin birçok doktoru onun bilgisinden faydalanmıştır.
  • On sekiz yaşlarında Samani hükümdarının hastalığını tedavi etmiş ve bunun karşılığında kendisine hediyeler verilmek istenmiştir. Ancak kendisi bunun karşılığında sarayın kütüphanesinden faydalanmak istediğini söylemiştir.
  • Daha mikrop keşfedilmeden önce canlı mikroplardan bahsetmiştir.
  • Kaleme aldığı ”Tıbbın Kanunu” adlı eseri 500 yıl boyunca Avrupa’da tıp alanında faydalanılan kitaplar arasında yer almıştır.
  • Tıp alanında ünlü olanın yanı sıra felsefe, astronomi, matematik, fizik ve kimya alanlarda da çalışmıştır.

Hazini (? – 1155)

  • Fizik, kimya ve astronomi alanlarında çalışmalara yaparak ölçü ve tartı aletleri icat ederek katkı sağlamıştır.
  • Hazini, yer çekimini bulan Newton’dan 500 yıl önce ”Her cismi yerkürenin merkezine doğru çeken bir gücün olduğunu” söylemiştir.
  • Roger Bacon’dan 100 yıl önce Dünya’nın merkezine doğru yaklaştıkça suyun yoğunlaştığı fikrini ortaya atmıştır.
  • Bir cismin düşük yoğunluklu havada ağırlık kazandığını yoğun havada veya suda ise ağırlığının azaldığını keşfetmiştir.
  • Yapmış olduğu hassas terazi ile metallerin ve taşların saf olup olmadıklarını tespit etmenin yanında metallerin özgül ağırlıklarını öğrenmiştir.
  Depremlerin Kaydedilmesini Sağlayan Aygıt

Cezeri (1136 – 1206)

  • Cezeri mekanik mühendisliği konusunda çalışmalar yapmıştır.
  • Tarihteki ilk robotu yapıp, çalıştırdığı söylenir.
  • Yapmış olduğu cihazları anlattığı ”Olağanüstü Mekanik Araçların Bilgisi”  adlı eserinde 50’den fazla cihazın çizimi bu eserde yer almaktadır.
  • El-Cezeri döneminin önde gelen mühendislerinden biriydi ve suyun akıntısı ile dönen ve aldığı suyu yukarıya taşıyan değirmen icat etmiştir.
  • Su ile işleyen ve aralıksız çalışan bir flüt tasarlamış ve dönüşümlü olarak iki depoya dökülen su, havayı flüte doğru itmekte ve ses meydana getirmekteydi.
  • El – Cezeri Diyarbakır Ulu Cami’de bulunan güneş saatini yapmıştır.

Farabi (870 – 950)

  • Farabi dünya ve Türk tarihinin en büyük bilim insanlarından biridir.
  • Kitaplara olan sevgisi çok büyük olduğu için bütün parasını kitaplara yatırmış ve yolda gördüğü hiç tanımadığı kervanlara para verip onlarda kitaplar siparişler vermiştir.
  • Hayatı boyunca 160 eser kaleme almış ve eserleri hem Doğu hem Batı bilim dünyasında uzun yıllar temel eser olarak kabul edilmiştir.
  • Birinci öğretici olarak kabul edilen Aristo’nun düşüncelerini geliştirmiş kendisine ikinci öğretici unvanını verilmiştir.
  • Farabi müzik alanıyla da ilgilenmiş ve seslerin matematiksel ölçümünü yapmıştır.
  • Kemanın öncüsü olan ”rebab” adlı müzik aletinin de mucididir.

Piri Reis (1470 – 1553)

  • Piri Reis Osmanlı Devleti’nin en parlak döneminde yaşamış ünlü Türk denizcisidir.
  • Ünlü haritacı olduğu için ceylan derisi üzerine Dünya haritasını çizmiş ve 1517 tarihinde bunu Yavuz Sultan Selim’e takdim etmiştir.
  • Dünyanın ilk haritasında İspanya, Portekiz ve Batı Afrika kıyıları ile Amerika kıtasının doğu kıyılarını göstermiştir.
  • O dönemler çizmiş olduğu harita çizim hatalarının en az olduğu haritadır. Harita günümüz haritalara çok yakındır.
  • Bugün bu haritanın 1/6’sı elimizdedir. Bu haritada çizimin olduğu bölgelerde yaşayan insan ve hayvanlara ait resimler vardır.
  • Piri Reis 1528 tarihinde ikinci Dünya haritasını çizmiş ve bu haritada Kuzey ve Orta Amerika kıyılarını göstermiştir.
  Depremlerin Kaydedilmesini Sağlayan Aygıt

İbn Haldun (1332 – 1406 )

  • İbn Haldun’un babası dönemin en büyük hocalarından biridir. Babasının desteğiyle küçük yaşlarda eğitime başladı.
  • Matematik, hukuk, edebiyat, mantık, tefsir, hadis ve gramer dallarında eğitim görmüştür.
  • En önemli eseri Mukaddime adlı eserdir.
  • İbn Haldun çoğu Batılı bilim insanı tarafından sosyoloji ve tarih felsefesinin kurucusu olarak kabul edilmiştir.
  • Ortaya koyduğu fikirleriyle Osmanlı tarihçilerini etkilemiştir.

Türk İslam bilginleri daha önce icat edilen çoğu daha önce icat etmişlerdir. Uzun yıllar Batı’da eserleri temel kitap olarak okutulmuş ve öncü sayılmışlardır. Türk İslam bilginleri dönemin saygın kişileri oldukları için devlet adamlarınca desteklenmiş ve imkanlar kendilerine sunulmuştur. 7.sınıf Sosyal Bilgiler konusu içerisinde yer alan bu konuyu sizde öğrenin.

/ 5

Your page rank:

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz